donderdag 28 april 2016

Nu zaaien: Eetbare bloemen


Bloemen in de moestuin zijn de pickels bij de pekesstomp, de parmezaan op de pasta, het koekske bij de koffie, de olijfjes bij de wijn en de ajuintjes op de perparé. Het is niet per se nodig, maar het maakt het allemaal wat leuker.
Deze foto's zijn van drie jaar geleden, de moestuin heeft er nooit zo bloemig uitgezien als in dat eerste jaar. Dat er toen geregeld een fotograaf rondliep heeft er waarschijnlijk veel mee te maken.


Tijd voor een inhaalmanoeuvre!
Eind maart vulde ik 3 trays met elk 150 vakjes met bijna 20 verschillende soorten bloemen, twee weken later zagen ze er zo uit.
Een paar nachten later at een slak het grootste deel van de zaailingen op, vooral zinnia's blijken een slakkenlekkernij te zijn.
Ik verhuisde de trays van de grond naar een zaaitafel en plukte niet één maar zes babyslakjes van de onderkant.
Het blijft toch moeilijk om er begrip voor op te brengen, ook al zijn het baby's.


Bij de aanleg van de moestuin was het plan om enkel eetbare bloemen in de moestuin te hebben, dat leek mij wel duidelijk:
Hier mag je alles eten, daar niet.
Gaandeweg slopen er toch niet-eetbare bloemen in vingerhoedskruid, brandende liefde, zomeradonissen en monnikskap, allemaal giftig maar wel allemaal heel mooi. Ik veranderde mijn plan naar: Gebruik uw verstand en als je het mij nooit ziet plukken stop dan zelf ook geen vingerhoedskruid tussen uw smoske kaas.
Ik weet nog heel goed hoe mijn grootvader mij vroeger waarschuwde om toch maar niet mijn vingers in het vingerhoedskruid te steken, niet alleen kon er een bij inzitten, de plant was ook nog eens GIFTIG! Ik vertel mijn kinderen hetzelfde, dat houdt ze alert.

Maar dus toch wel voornamelijk eetbare bloemen tussen de groenten, en dat blijken er best wel wat te zijn.
Hierboven zie je naast de radicchio het afrikaantje, wijd en zijd geroemd om zijn aaltjesverdrijvende eigenschappen in de moestuin. Dat blijkt eigenlijk wel wat tegen te vallen, lees er hier meer over.


Vervolgens, dé eetbare bloem onder de eetbare bloemen. Oost-Indische kers, lekker, gemakkelijk te kweken, mooi en heel veelzijdig want niet alleen de bloemen zijn lekker, ook de blaadjes en zaden kan je opeten.
Maar er zijn nog veel veel meer eetbare bloemen, hieronder een lijstje!



Eetbare bloemen
De bloemblaadjes van zo goed als elke eetbare bloem kunnen gebruikt worden als (klein) onderdeel van een (fruit)slaatje, om gerechten, drankjes en gebak mee te op te vrolijken, om in te vriezen in ijsblokjes, om kleurrijke boters mee te maken en om te versuikeren. Die dingen staan er dus niet overal bij, maar je kan er wel vanuit gaan.
Pluk de bloemen met een stukje van de stengel en hou de bloem hieraan vast terwijl je de bloemblaadjes er af knipt. Zo blijft het bittere witte stukje vast aan de bloem. Doe dit ook met de bloemetjes voor de thee.
De bladeren van zo goed als alle eetbare bloemen mogen ook gegeten worden, bij de meeste geldt wel de regel dat de bladeren bitter worden wanneer de plant begint te bloeien (wanneer de bloemen verschijnen). Pluk daarom geen kom vol blaadjes voor de sla, maar proef eerst en pluk bij voorkeur de jongste blaadjes.

Afrikaantje, Tagetes. Zowel de bloemen als blaadjes mogen gegeten worden. Ze hebben een kruidige smaak, ietsje bitter. Gedroogd kunnen de bloemblaadjes als saffraanvervanger gebruikt worden.

Bergamot, Monarda didyma. Van zowel de bladeren en bloemen kan je een verfrissende en rustgevende thee trekken die zou helpen tegen hoest en koorts. De bloemen hebben een citrusaroma, met een hint van munt en oregano. De blaadjes proeven naar Earl grey.

Cosmos, Cosmos bipinnatus. De bloemen van cosmos zijn wel eetbaar maar hebben niet veel smaak. De bloemen en bladeren van de wilde cosmos (Cosmos caudatus) zouden smakelijker (en heel gezond) zijn om te eten en speciaal daarvoor geteeld worden.

Daglelie, Hemerocallis. De bloemblaadjes kunnen warm en koud in hartige gerechten of desserts gebruikt worden. Je kan ook de volledige gesloten bloemknop (gevuld of ongevuld) bereiden, haal de bloemknop door een losgeklopt eitje en vervolgens bloem en bak of frituur ze dan in wat hete olie. Gezondere manieren bestaan natuurlijk ook. Rauw voegen ze iets knapperigs toe aan slaatjes. De bladeren zijn jong het lekkerst, groot zijn ze te vezelig. In het voorjaar kan je de scheuten oogsten en bereiden. En ook de knolletjes in de grond kunnen rauw of gekookt gegeten worden. Een winner!
De bloemen smaken fris-zoet en de wortels hebben een nootachtige smaak.

Damastbloem, Hesperis matronalis. De bloemetjes hebben een licht-pittige, iets geparfumeerde smaak met een heerlijke geur. Je brouwt er een lekker theetje van. De jonge bladeren hebben een waterkerssmaakje, ze zijn lekker (met mate) in de sla.
De zaden kan je gebruiken als kiemgroente.

Dahlia, Dahlia variabilis. Niet alleen de (neutraal smakende) bloemen maar ook de knollen kunnen gegeten worden. De plant behoort dan ook tot dezelfde familie als de aardpeer en yacon, ze bevatten eveneens veel inuline.

Driekleurig viooltje, Viola tricolor. De blaadjes, bloemetjes en bloemknoppen hebben een neutrale, iets zoetige smaak. Van de blaadjes kan je thee maken.

Geel duizendblad, Achillea ageratum. De varenachtige blaadjes worden wel eens als theevervanger gebruikt.
De bloemen hebben een zoete, iets pikante smaak.

Duizendschoon, Dianthus barbatus. De bloemen hebben een kruidige maar bloemige smaak die zowel bij fruit als groenten past.

Gekroonde ganzenbloem, Glebionis coronaria. De bloemen en blaadjes zijn lekker rauw , maar je kan de bloemen ook frituren voor ze toe te voegen aan gerechten. De jonge bladeren en stengels worden rauw en geblancheerd veel gebruikt in de Japanse keuken, de bloemen worden ook gebruikt in thee. Ze hebben een bittere, kruidige smaak.

Goudsbloem, Calendula officinalis. Gebruik de bloemblaadjes vers of gedroogd, gedroogd hebben ze een meer geconcentreerde smaak. Ze zijn ook heel geschikt om gerechten goud-geel te kleuren. De bloemen en blaadjes hebben een kruidige wat peperige smaak.

Juffertje-in-het-groen, Nigella damascena. De mooie eetbare bloemen in smaken licht-kruidig. Na de bloei verschijnen de mooie zaaddozen, de zaden die hierin zitten smaken wat naar nootmuskaat en worden vaak gebruikt in de Indiase en Turkse keuken.

Kamille, Matricaria chamomilla. Van de bloemetjes kan je vers of gedroogd een lekker kruidig kopje thee maken.

Kaasjeskruid, Malva sylvestris. De bladeren kunnen rauw en gekookt gegeten worden. Van zowel de bladeren en bloemen kan je thee zetten. De bloemen hebben een delicate, zacht zoete smaak. Ook de zaadjes kunnen gegeten worden, ze hebben een nootachtige smaak.

Klaprozen, Papaver rhoeas. De rode bloemblaadjes worden gedroogd om er thee van te trekken. Je kan er ook een mooie roze gelei of siroop mee maken. Ook de jonge blaadjes en de zaadjes worden gegeten. Het gekende maanzaad van op de pistolets, de zaadjes hebben een zoete, wat nootachtige smaak.

Komkommerkruid (bernagie), Borago officinalis. De blaadjes kunnen bereid worden zoals spinazie, rauw zijn ze niet zo lekker door de fijne haartjes. Van de bloemen en blaadjes kan een verfrissende thee getrokken worden. Heel de plant smaakt naar komkommer, ideaal voor in een glaasje Pimms.

Korenbloem, Centaurea cyanus. Van de (gedroogde) bloemen en blaadjes zet je een thee tegen verkoudheden. Maar bloemen en blaadjes kunnen ook rauw gegeten worden. De bloemen hebben een pittige, zoete smaak.

Lavendel, Lavandula angustifolia. Met mate toegevoegd kan lavendel in heel veel, stevige stoofschotels, cake, pudding, thee, limonade en aperitief. Maak een lekkere lavendelsuiker om te gebruiken in gebak of confituur.

Leeuwenbek, Antirrhinum. De bloemetjes van leeuwenbek hebben niet echt een uitgesproken smaak, ze zijn niet giftig en zijn mooi, misschien moet dat maar volstaan.

Meisjesogen, Coreopsis tinctoria. Nadat de bloemblaadjes in de sla zitten kan je nog thee trekken van het hart van de bloem.

Oost-Indische kers, Tropaeolum majus. Bladeren, bloemen en zaden kunnen een hele zomer door geplukt worden, ze hebben een peperige smaak vergelijkbaar met waterkers. De zaden gebruik je vers, fijngehakt met peterselie als afwerking of ingemaakt zoals kappertjes. Gedroogd kan je ze malen en gebruiken als een pepervervanger. Een van de meest toegankelijke en makkelijk verkrijgbare eetbare bloemen.

Plox, Phlox paniculata. Phloxbloemen hebben een lekkere zoete smaak en geur, ze worden vaak versuikerd om er gebakjes mee te versieren.

Saffloer, Carthamus tinctorius. Hoewel de mooie oranje bloemblaadjes mooi zijn om er gerechten mee te garneren worden ze vaker gedroogd gebruikt om gerechten mee te kleuren zoals saffraan. De blaadjes hebben een zachte smaak, je kan ze gebruiken als spinazie. De zaden kan je roosteren en gebruiken in gerechten bv in chutneys.

Sleutelbloem, Primula elatior. De jonge bladeren hebben rauw en klaargemaakt een zachte smaak. Ook de bloemen hebben geen uitgesproken smaak. Sleutelbloementhee zou helpen tegen slapeloosheid.

Spiegeleitjes, Limnanthes douglasii. Zowel de bloemen als de sappige blaadjes blaadjes hebben een zachte anijsachtige smaak.

Teunisbloem, Oenothera biennis. De blaadjes kunnen rauw of gestoofd gegeten worden. De bloemetjes smaken lekker zoet en hun geur doet wat aan wijn denken. Zowel de bloemknoppen, zaaddozen en zaden zijn eetbaar en in de herfst kan je de wortel oogsten en bereiden zoals schorseneer of pastinaak.

Stokroos, Alcea rosea. De jonge bladeren hebben een zachte smaak. De bloemen en bloemknoppen eet je rauw. Je kan van de bloemblaadjes ook een verfrissende thee trekken of er een siroop van maken.

Turkse drakekop, dracocephalum moldavicum. Het blad kan in de sla maar je kan er ook een heerlijke thee van zetten die naar limoen smaakt.

Vergeet-mij-nietjes, Myosotis sylvatica. De mooie blauwe, roze en witte bloemetjes hebben een neutrale smaak.

Vlasbloem, Linum usitatissimum. Vooral het zaad (flax) wordt veel gebruikt in brood en muesli of granola. Maar je kan er ook thee van zetten. Natuurlijk kan je de bloemetjes ook gebruiken.

Zinnia, Zinnia. De bloemblaadjes moeten het eerder hebben van hun sprankelende kleuren dan van hun nogal neutrale, iets bittere smaak.

Zonnebloem, Helianthus annuus. Zowel de bloemen, bloemknoppen als zaden zijn eetbaar. De bloemknoppen kunnen net zoals de bloemknoppen van artisjokken gestoomd worden of gebakken in boter. De zaadjes eet je vers, gedroogd of geroosterd, in brood of muesli. Je kan ze ook tot een 'noten'pasta malen of ze als kiemgroente eten. De geroosterde en gemalen zaadjes zijn een koffievervanger.

Al deze bloemen staan in onze moestuin (ik schrok er zelf van) maar het zijn ze nog niet allemaal want er zijn ook heel wat groenten en (on)kruiden met eetbare bloemen: aardperen, barbarakruid, basilicum, bieslook, boekweit, courgette, daslook, dille, dovenetel, drakekop, dropplant, engelwortel, haverwortel, hyssop, komkommer, knoflook, klaver, kolen, linde, look zonder look, madeliefjes, marjolein, oregano, paardenbloem, pimpernel, pompoen, prei, pronkboon, tijm, tuinboon, ooievaarsbek, salie, venkel, witloof en misschien be ik er nog wel wat vergeten.

En dan hebben we het nog niet over de bloemen aan de voordeur gehad: anjer, begonia, jasmijn, fuchsia, geranium, gladiolen, hibiscus, kamperfoelie, passiebloem, pioen, roos, sering, vlier, en ga zomaar door.
Hoe vrolijk gaat dat slaatje er deze zomer uitzien?


Zuurdesembrood met verse kaas, peper, zout en wat bloempjes.
Meteen een gespreksonderwerp bij het aperitief!



Een goed en mooi boek over koken met eetbare bloemen is Koken met kruiden en bloemen van Pip Mccormac.
Nadat Pip uitlegt welke kruiden en bloemen eetbaar zijn geeft hij nog 120 pagina's recepten.
Van het ontbijt over lichte- en hoofdgerechten tot drankjes, overal steken er bloemen in.
Koken met kruiden en bloemen - Pip Mccormac - Uitgeverij Good Cook - 160 pagina's - 19,95 euro

Ook in Meer smaak uit eigen tuin vind je heel wat ideeën om te koken met bloemen.
James Wong vult courgettebloemen, maakt bloemensuiker en -siropen en vertelt vooral heel veel interessante dingen over hoe je de smaak van je zelfgeteelde groenten kan verbeteren.
Zeer zeker de moeite!
Meer smaak uit eigen tuin - James Wong - Uitgeverij Fontaine - 224 pagina's - 24,95 euro

Bestel je een boek bij Booksetcetera gebruik dan de code ‘mmezsazsa’ en betaal geen verzendkosten.




Bron lijst eetbare bloemen: pfaf en Vers van Cees.
Ook altijd handig: Lijst eetbare bloemen en planten en Lijst van weinig of niet giftige planten

maandag 25 april 2016

De grote kuis met Mme Zsazsa

grote kuis
Elk voorjaar heb ik de neiging om aan de grote kuis te beginnen en elk jaar wordt het weer zomer zonder grote kuis.
Toch wel een geruststelling.

Maar dit jaar vlieg ik er echt in!
Ik ga mij eerst nog wat inlezen en dan zal ik er eens aan beginnen.
Sinds Groeten Uit Transitië kuis ik nog altijd heel weinig de vloer met ordinaire bruine/groene zeep, de ramen met azijn, de snijplanken met citroen en zout en het wasmachien met soda.
En met Kerst kreeg ik van Mr. Zsazsa het Handboek voor de thuisdrogist voor nog meer kuisinspiratie (gelukkig ook veel meer dan enkel kuisdingen, anders zou ik nog iets kunnen denken!).
Maar wat mij deze keer echt in gang gaat steken is de zsazsalmanakpagina van deze maand die ik 56 keer per dag passeer.
Wie heeft het boek van Marie Kondo nodig als je deze flowchart op je frigo kan hangen?

flowchart opruimen

Afprinten die handel!

donderdag 14 april 2016

Nogal een soep!

naam
De achterkant van de keukenkast is een plek waar ik maar zelden kom. Er liggen omgevallen pakjes paneermeel en bruine rijst, zakjes met bonen (azukibonen??) of zaden (fenegriek??) die ik nog in geen enkel recept tegenkwam, pakjes saromapudding die toch niet meer zo lekker bleken als in de jaren 80 en verschillende zakjes linzen uit tijden met veel goei voornemens.

Die linzen kwamen een paar weken geleden ineens van pas toen ik plots goesting had in een kom linzensoep, bij Dorien vond ik twee recepten, eentje met bruine linzen -die ik in de puinhoop niet terugvond en eentje met rode linzen die ik wel meteen vond.
Soep met rode linzen dus!
Dorien verzon de soep niet zelf maar haalde de mosterd bij Orangette, die pikte het recept dan weer van Melissa Clark.
Een soort van blogkettingbriefsoep, eentje die onderweg van de ene naar de andere blog maar weinig veranderde, altijd een goed teken.

Orangette noemt het a quiet soup, ik las abuuslijk quite a soup.
Die linzensoep van Orangette, da's nogal een soep!
Ik dacht: Die soep maak ik!

En al een chanse!
Met stip op nummer 1 in mijn linzensoeprepertoire.
Ik heb zelfs al een nieuw pak rode linzen in huis gehaald en ik roep u op om uw geitewollensokken aan te trekken en hetzelfde te doen! We're all hippies!

Rode linzensoep
2 uien, gesnipperd
4 teentjes look, fijngehakt
2 el tomatenpuree
2-3 tl gemalen komijn
mespuntje cayennepeper
2 l groentebouillon
400 g rode linzen, gespoeld
2 wortels, in blokjes
1 citroen
Bosje koriander
Lekkere olijfolie
zout, peper

1. Verhit wat olie in een grote pot en stoof de uien glazig. Voeg de knoflook toe en laat ze samen lichtjes bruinen. Roer er de tomatenpuree, komijn en cayennepeper onder, samen met een flinke snuif zout en peper, en roerbak dat alles nog enkele minuten.
2. Voeg de bouillon, linzen en wortels toe. Laat alles, gedeeltelijk afgedekt, sudderen tot de linzen zacht zijn (zo’n halfuur, maar dat hangt van de linzen af).
3. Mix de soep gedeeltelijk; leve de ambachtelijk ogende brokken. Je kan de soep verdunnen met nog wat water, als dat nodig is.
4. Breng de soep verder op smaak met zout, cayennepeper en veel citroensap (de hele citroen, als je ‘t mij vraagt).
6. Serveer de soep met een scheutje lekkere olijfolie en wat gehakte koriander.

Note: Het recept is zo goed als integraal gekopieerd, ik ga dat maar gewoon toegeven.
Ge hebt dat goed gezegd, Dorien!

donderdag 7 april 2016

Risotto met venkel²



Ik knabbel al eens graag op iets terwijl ik door mijn moestuin wandel. Niet zelden is dat venkel. Niet alleen omdat er zowat heel het jaar rond venkel in de tuin staat, maar vooral omdat ik een venkelfan ben. Ik ben niet de enige, iedereen hier lust wel venkel op de een of andere manier. Venkelthee, rauwe venkel, gestoofde venkel, geroosterde venkel, venkelzaadjes om op te kauwen, er zijn altijd wel meerdere liefhebbers.
Misschien is het nog altijd een gevolg van de liters venkelthee die ik dronk tijdens mijn zwangerschappen en aansluitend borstvoedingsperiodes, of is het gewoon omdat iets zoets er meestal wel ingaat, wie zal het zeggen?

Maar goed, ik stak dus vanmiddag een stuk venkelblad in mijn mond en ik wist dat ik dat op de een of andere manier op tafel moest krijgen, zo lekker zacht en zoet en zo smakelijk.
Toevallig lag er ook nog een venkelknol in de koelkast, venkel met venkel, daar moest iets mee aan te vangen zijn.

Het was trouwens geen liefde op het eerste zicht tussen mij en venkel. We gaan terug naar de jaren 90, een taverne in de Kempen, de kerstmenu. "Allee, een kwart ajuin, wie serveert dat nu?" "Dat is venkel, onnozel" krijg ik als antwoord. In my defence, ik vond het wel een speciale ajuin, maar toch niet zo speciaal dat ik zweeg. Een berg overgare spruiten, een halve stronk verbrand witloof en een kwart glazige ajuin, past toch perfect samen?

Goed, die venkel van de jaren 90 past niet in het gerecht dat ik in gedachten heb, ik wil gekarameliseerde venkel met een klein beetje knoflook en wat citroenzeste en dan een berg vers gehakt venkelblad er door. En omdat een mens niet elke dag pasta kan eten maak ik een simpele risotto voor erbij. Het was heerlijk en het was allemaal op.


Voor 4
-2 venkelknollen
-2 sjalotjes, gesnipperd
-400 gram risottorijst van een goed merk
-2 liter groente- of kippenbouillon
-parmezaan
-een takje of zes venkelgroen,
heb je dit niet gebruik dan dille of wat dragon en zeker het groen dat met wat chanse nog aan de knol zit.
-een klein teentje knoflook
-olijfolie
-boter
-zout en peper
-chilivlokken
-1 biologische citroen

-Snij de venkelknol in twee of vier, spoel onder de kraan en snij de kwarten dan in kleine partjes.
-Verwarm de oven voor op 175°.
-Bak de partjes in wat olijfolie tot ze beginnen te kleuren, dit duurt zo'n 10 minuten. Kruid ze met peper, zout en chilivlokken.
-Leg de venkelpartjes in een ovenschaal en roer de aanbaksels in de pan los met een flinke geut bouillon (of wat vermout!), doe het vocht bij in de ovenschaal en zet de schaal in de oven.
-Zet de pan terug op het vuur met een klontje boter en wat olijfolie, stoof hierin de sjalot (en misschien wat venkelzaadjes, dat ik daar nu pas aan denk!).
-Wanneer de sjalotjes glazig zijn doe je de rijst bij in de pan, roer tot alle korreltjes glanzen van de boter.
-Giet zoveel bouillon bij de rijst tot alles onderstaat, laat de rijst rustig koken tot het vocht is opgenomen, voeg dan weer vocht toe, enz. Roer af en toe, maar niet maniakaal.
-Controleer na een kwartier of de venkel gaar is, zet dan de oven uit en laat de venkel in de oven tot de rest klaar is.
-Wanneer de rijst zo goed als gaar is roer je een flinke klont boter en een hoopje geraspte parmezaan door de risotto. Zet het vuur uit en leg een deksel op de pan.
-Snipper het venkelgroen met het kleine (of halve) teentje knoflook en de zeste van de citroen. Haal de venkel uit de oven en roer het grootste deel van de kruiden door de venkel. Proef of je zout of peper moet toevoegen.
-Haal het deksel van de pan risotto, roer alles nog een laatste keer door elkaar, leg er dan de venkelparten op en werk af met de resterende kruiden en wat partjes citroen.



Knolvenkel is nogal een delicate groente in de tuin, te koud opgekweekt schiet het door voor er sprake is van een deftige knol, is het te warm of te droog van hetzelfde laken een broek. En wanneer het gaat vriezen moeten alle knollen geoogst worden.
Best een lastige klant.
Veel gemakkelijker om te telen is de doorlevende venkel. Deze vormt geen knol maar enkel lange (+2 m) stengels die je kan pellen en dan zo opknabbelen of stoven. Het hele jaar door komt er nieuw blad bij, ze verschijnen als zachte maar knapperige scheutjes in de oksels. De plant zaait zichzelf uit, dus ééns doorlevende venkel, altijd doorlevende venkel.
Oogst de zaden in september, hou een deel bij om te gebruiken in de keuken (thee, bij geroosterde groenten, gestoofde uien of in currygerechten) en deel de rest uit!

Op de foto staan nog twee andere doorlevende groenten, bovenaan zie je een toefje winterpostelein (is eenjarig maar zaait zichzelf uit) en de blaadjes onderaan zijn die van daslook.



zondag 3 april 2016

Traagheid

naam

Sinds kort loop ik weer. En hoewel de feestdagen - bijhorende kilo’s en daaruit voortvloeiende goede voornemens - nog niet zo lang achter ons liggen hebben ze er toch niet alles mee te maken. De reden van mijn plotse vlaag van sportiviteit heeft alles te maken met onze hond. Want wanneer onze hond niet dagelijks flink wat lichaamsbeweging krijgt verzint hij wel zelf een leuk alternatief. Zo speelt hij graag jachttafereeltjes na met mijn gieters, hij werpt ze wild in de lucht en vangt ze dan woest op om er vervolgens met een genadeslag in de nek (dat is dan de teut) korte metten mee te maken. Wortels of bieten opgraven vindt hij ook tof, die peuzelt hij dan op voor de achterdeur. Soms zie ik hem in de verte met een keerborstel rondcrossen. En er was ook een tijd dat hij de was van de draad trok, of gewoon heel het wasrekje tegen de grond meesleurde. Werkelijk wanhopig werd ik daarvan. Maar veel gewandel, drie gieters en vooral veel gevloek later doet hij het wasding toch al een hele poos niet meer.
Wortels en bieten blijft hij nog af en toe verslinden, maar hey, het hadden ook onze kippen, eenden of katten kunnen zijn natuurlijk en die laat hij (jachthond zijnde) toch maar mooi met rust.

Op de dagen dat het weer wat minder is of dat ik geen tijd heb dan lopen we ons toertje.
De hond doet zijn ding en ik ben twee keer zo snel weer terug.

Maar dat is eigenlijk heel hard tegen mijn natuur. Ik kan namelijk enorm genieten van traagheid.
Waarom iets aangenaams snel doen als je er door traag te zijn dubbel zo lang van kan genieten?
Want hoe leuk is dat eigenlijk niet, een klein half uurtje per dag niks moeten en niks kunnen, juist wandelen en wat rondkijken. Wie wil er aan de yoga als je ook gewoon kan wandelen?

Die traagheid pas ik op zoveel mogelijk vlakken toe. Ik begin met plezier een uur vroeger te koken zodat ik alles lekker traag op een zacht vuurtje kan laten garen. Terwijl heb ik dan nog tijd om wat wortels of appels te schillen voor de kinderen. Die kunnen namelijk niet altijd even hard lachen met mijn traagheid.

Ook in de tuin vind ik traagheid een fijn idee, waarom een kant-en-klare tuin bestellen bij de tuinaannemer als je zelf plezier kan beleven aan de aanleg er van om zo traag alles te zien evolueren naar een geheel dat perfect aanvoelt.
Drie jaar geleden legde ik een nieuwe moestuin aan. Twee jaar geleden maakte ik nog een extra brede strook vrij voor bloemen, die vorig jaar dan eerder vol onkruid bleek te staan. Een paar wandelingen dacht ik over het probleem na en de oplossing bleek even geniaal als simpel. Ik zou het onkruid overbluffen met woekerende pompoenen en Oost-Indische kers. Niet eens heel veel wiedbeurten laten gaf het onkruid zich gewonnen tegen de oprukkende pompoenen en bloemen. En nu nog altijd houden de resten van deze twee de strook vrij van onkruid.

In het najaar maakte ik een nog nieuwe strook vrij, deze keer aan de zijkant van de moestuin. Er kwamen 15 laagstamfruitbomen, die plantte ik op een mooi, zonnige weekend in december, in t-shirt.
Wie wil er aan de yoga als je ook gewoon wat in de moestuin kan werken?


Deze tekst was eerder te lezen in de Nest van februari.

woensdag 30 maart 2016

De lekkerste granola

granola
Het zal wel als een verrassing komen na mijn zwemverhaal van vorige maand, maar ik ben dus wel doorgegaan met zwemmen. Aha! En ik heb deze foto om het te bewijzen! (Neen, geen bikinifoto maar mijn tienbeurtenkaart, zo saai ja.)
Ik zwem nog wel altijd in de bommabaan, gisteren werd ik op een kwartier zelfs nog twee keer gedubbeld door dezelfde bomma.

Ik ben niet alleen aan het zwemmen maar ik loop ook weer geregeld een toertje. Maar moesten er lopende bomma's in de buurt wonen zou ik ook zeker gedubbeld worden. Maar hey, ik beweeg dus wel en niet altijd even hard tegen mijn goesting.

Keigoed bezig dus!
In het kader van mijn plotse gezondheidsvlaag let ik ook wat meer op mijn eten (en drinken, inderdaad wijn) en tsjakaa ik ben al wat kilo's kwijt!
Spijtig genoeg hangen die drie dingen dus keihard samen.
Wie had dat durven denken, belachelijk!

Waar ik nu altijd op moet letten is dat ik geen honger krijg, want dan denk ik: Ach, wat is er mis met blubberbillen, das toch gezellig zowat pak en vreet ik een pak koeken op of een blik natte worstjes. Of beide. En als ik mij dan ook nog eens een glas wijn inschenk dan is het helemaal naar de knoppen.
Afvallen staat dus gelijk aan nooit honger hebben.
Twee dingen die je daarvoor in huis moet hebben:
1.Soep.
Maar omdat een mens maar een beperkte hoeveelheid soep naar binnen werken is er 2.
2. Granola!
Want wat stilt er beter de honger dan een handje vettige, krokante noten met havermout? Weinig!

Toevallig heb ik een geweldig recept om granola te maken!
Zoals ongeveer iedereen voor de moment.
Maar mijn recept is écht heel goed, het is het recept van de schoonbroer van Eva en u kon het al eerder vinden in ons vakantieboek.
En waarom weet ik nu dat ons recept echt een heel goed is? Omdat ik gemiddeld een keer per de week de vraag krijg of ik misschien het recept -van de beste granola ter wereld- eens kan doorsturen want dat het boekske vermist is.
Voila, bewezen.
Ik heb écht een heel goed recept voor granola.

Ingrediënten voor een hele grote pot
-250 gram havermoutvlokken, grof of fijn gemalen
-125 gram noten (hazel-, amandel, pinda-, walnoten, ...)
-50 gram pompoenpitten
-50 gram zonnebloempitten
-2 el sesamzaad
-1 el lijnzaad
-1/2 el kaneel
-de geplette zaadjes van 3 kardemompeulen
-wat lekker zout
-2 el kokosolie
-5 el ahornsiroop
-1 el honing
-gedroogde vruchten (dadels of abrikozen in stukken, cranberries, gojibessen, kersen, bosbessen, aardbeien, stukjes appel, ...)

-Verwarm de oven voor op 175°.
-Leg een groot stuk bakpapier op een ovenschaal en kap er alle ingrediënten op.
De kokosolie smelt wel na wat minuten in de oven, dus brokken zijn niet erg.
-Meng alles goed zodat de ahornsiroop alles goed bedekt.
-Zet de schaal 5-7 minuten in de oven en roer alles dan eens goed om.
-Herhaal dit 3 tot 4 keer zodat alles lekker kan bruinen en haal de schaal dan uit de oven.
-Laat de granola afkoelen en giet het dan over in een luchtdichte pot.
-Eet het met wat yoghurt en fruit of gewoon zo, uit het vuistje.


granola
Het recept hierboven is het recept zoals in het vakantieboek. Ik maak het niet altijd exact op deze manier, maar ik hou wel de verhoudingen tussen de droge (havermout, noten en pitten) en natte (olie, siroop en honing) in ere en dan komt het altijd keigoed.
-In plaats van havermoutvlokken gebruik ik al eens (deels) spelt-, boekweit- of quinoavlokken en soms doe ik er ook de hele quinoa of boekweitzaadjes in, alles kan, alles mag, het is up to you!
-Voor de een of andere zotte reden eten mijn kinderen er niet graag de grote noten in, die laat ik er dus uit, ge zult anders altijd zien dat er eentje in stikt (wisten jullie trouwens dat kinderen tot zes beter geen pinda's eten? Ik nog niet lang.)
Zelf ben ik helemaal zot van geroosterde pinda's en amandelen, die zou ik er dus zeker indoen moest ik mijn eigen pot maken.
-Omdat ik niet graag gedroogde vruchten eet meng ik ze er niet standaard onder, maar die kunnen er op elk ander moment ook nog bijgekapt worden.
-Havermout heb je in drie versies, de instantversie genre Quaker, de fijngemalen en de grofgemalen. De eerste is de snelste want voorgekookt, vaak zitten er wel suikers en andere toevoegingen bij in het zakje, de fijngemalen en grofgemalen zijn wat het woord zegt en bevatten geen andere toevoegingen dan puur haver.
Ik ben meer fan van de grofgemalen havermout, die zie je op de tweede foto, de fijngemalen zie je op de eerste.

granola
En hier zie je ze beide.
(Eigenlijk is rechts geen havermout maar spelt, maar hey dat had u vast zelf nooit ontdekt?!)

vrijdag 25 maart 2016

De Moestuin in maart

naam
Maart is de meest hoopvolle maand van het jaar, de moestuin is een overzichtelijke geheel van lege plekken en plantenresten.
Er heerst rust en niks doet vermoeden dat binnen een maand weer alles vol onkruid staat.
Dus wat doet een mens dan? De kop nog wat verder in het zand duwen en vanalles ondernemen dat helemaal niet dringend is om dan in april wanneer al het onkruid van start is gegaan zo’n achterstand te hebben dat die voor de rest van het jaar niet meer in te halen is.
Dingen die ik in maart doe: paadjes verleggen, dingen afbreken, muurtjes bouwen, ...
Het begon allemaal met de nieuwe serre die in januari werd geplaatst, een grotere dan de vorige dus een deel van het terras dat ik ervoor aanlegde moest weg, ook het paadje moest plaatsruimen.

stenen
Dus nu ligt dat hier vol met hopen stenen.
Ge kunt dat toch zo niet laten liggen?

cirkels
Dus gebruikte ik een deel van de stenen van het paadje om de cirkels wat meer swung te geven, ik ben er natuurlijk nog niet, van de dertien cirkelbedden zijn er nog maar twee heraangelegd.

aspergebed tijdens opkuis
De ex-terrastegels zette ik rechtop rond het aspergebed dat daarvoor afgebakend werd met grijze bakstenen.

aspergebed voor
We kunnen wel stellen dat het aspergebed vorig jaar een beetje genegeerd werd, veel was er van de bakstenen niet meer te zien.

aspergebed na
Voila, het aspergebed is er helemaal klaar voor.
De aarde links en rechts van de planten is losgemaakt en wanneer begin april de eerste scheuten verschijnen kan het bed langzaam opgehoogd worden. De compost ligt ook al klaar.

muurtje vijgenboom
Er schieten nog wat terrasstegels over, die komen op termijn allemaal schoon naast elkaar rond het vijgenboompje.
De dakpannen ben ik trouwens ook beu, het plan is om die op termijn te vervangen door een buxushaagje.

snijbloemen
En nu ik toch alles aan het rechtzetten was ging ik maar door. De tegeltjes rond het bed met de snijbloemen moest ik altijd ergens zoeken onder de schors, rechtopstaand is dat probleem ook weeral verholpen.

Beetje triest ook wel hé, zo'n moestuin in maart.
Misschien moet ik toch maar eens van die gekleurde houtschors kopen, beetje kleur in het voorjaar.

damastbloem
De damastbloem doet anders haar best wel om voor wat kleur te zorgen.
En een beetje verder staat de knoflook toch ook maar pront te wezen!

koude bakken
Maar vrees niet, snel zal er weer kleur zijn, zeker met de hulp van deze twee platte bakken.
In de achterste zaaide ik spinazie en kruiden en in het voorste exemplaar staan de suikererwten te wachten om uitgeplant te worden.
Na de suikererwten komen hier wat slasoorten en wanneer de spinazie in de grote platte bak zijn beste tijd heeft gehad plant ik er twee of drie meloentjes, die stellen de extra warmte en beschutting wel op prijs en kunnen tegelijk profiteren van de bijtjes (bestuiving) die buiten in grotere getallen aanwezig zijn dan in de serre.

serre
Spijtig genoeg is er in de serre dit jaar nog niet veel te beleven. Ik kon ook pas vanaf februari zaaien naturlijk. Vorig jaar was ik rond deze tijd al een maand aan het eten en drinken van alle blaadjes die ik in het najaar zaaide.
Maar nog een à twee weken en ik kan wel al radijzen eten!
In de achtergrond komt er rucola, kervel, en mosterd piepen en ik de trays vooraan zouden eigenlijk al wat uiensprietjes moeten zichtbaar zijn.
In de ronde potten zitten dahlia's en in de trays achteraan bloemkool en broccoli.
En spot ook hier de opstaande rand van baksteen! Een overschotje van het aspergebed.

aardappelen in de serre
Een paar weken terug ontdekte ik in een hoekje van de kelder een zakje doorgeschoten Red Scarlet aardappelen. Ik had ze op de composthoop kunnen kieperen, maar omdat het ras bij veel moestuiniers in de smaak valt (aldus Google) heb ik ze na een paar dagen afharden op een lichte en koude plek in de serre gepoot. We zullen zien wat het geeft!

aardappelen voorkiemen
De aardappelen voor buiten liggen nog lekker beschut voor te kiemen, nog een paar weken en dan kunnen ze naar buiten.
Aardappels laten voorkiemen is heel belangrijk, de planten krijgen zo een voorsprong en kunnen sneller geoogst worden waardoor ze minder vatbaar zijn voor de aardappelplaag. Deze schimmel kan (vooral in natte zomers) snel toeslaan.
Een andere, gemakkelijke manier om minder te maken te krijgen met de aardappelplaag is door resistente aardappelrassen te kopen. Ook bij deze rassen laat je de pootaardappelen voorkiemen.
Resistente rassen zijn rassen die door veredeling (en dat is niet hetzelfde als genetische manipulatie) beter bestand zijn geworden tegen bepaalde plagen of problemen.

aardappelen voorkiemen
Een paar weken terug bracht ik acht verschillende aardappelrassen mee van bij Vreeken, niet allemaal de meest resistente rassen, maar omdat er in de buurt heel weinig aardappels worden geteeld (en al zeker geen grote velden vol) kan ik dat risico wel nemen.
Ik koos in plaats daarvan voor smaak, oogstspreiding en een mengeling van vast- en loskokende soorten.
Ik doe dus zeker niet mee met de aardappelban op mijn bord. Wat dat betreft moet je ook zeker eens Lievens aardappeluitleg lezen.

wortels zaaien
Omdat het tot een week geleden nog kletsnat was ben ik pas aan het zaaien geslaan, wortels, wortels en nog eens wortels.
Blij dat we daar weer een maand van verlost zijn.
En morgen ga ik nog wat zaaiachterstand inhalen.

naam
En dan moet ik ook nog de bessen snoeien.

naam
Het eten bovengronds begint stilletjes aan zijn swung te verliezen, de snijbiet ziet er niet meer heel puik uit en deze palmkolen krijgen het hard te verduren van twee duiven die ochtendlijke braspartijen houden.

naam
Van duiven heeft de rabarber geen last, begin deze maand kocht ik twee bleekpotten en ik hoop snel te kunnen oogsten.

naam
Hoewel zo'n bleekpot het cachet van uw moestuin een boost geeft kan het natuurlijk ook een pak simpelder, een emmer met iets zwaars erop doet evengoed zijn ding.

naam naam
En zo zijn we rond wat maart betreft, meer staat er niet in het boekske.
En het was nog zo spannend.
Ik weet het!

Er rest mij juist nog een samenvatting.

De moestuin in maart
-Leg de bedden waar deze en volgende maand wordt gezaaid klaar, verwijder mulch en onkruiden, breng compost aan en maak de grond los indien nodig.
-Laat de pootaardappelen voorkiemen.
-Scheur de artisjokken en alle vaste kruiden om te verjongen of te vermeerderen.
-Bereid de grond aan de asperges voor zodat je eind deze maand kan beginnen met het aanleggen van ruggen.
-Deze maand kan je nog bessenstruiken, frambozen en een wilde haag planten.

Zaaien in maart
Binnen zaaien
Binnen in potjes: Andijvie, artisjokken, aubergine, basilicum, knolselderij, koolrabi, munt, paprika, peper, peterselie, selderij, serrekomkommer en tomaat.

In de serre zaaien:
Containers: Radijs en wortel.
Potjes: Artisjokken, asperges, aubergine, basilicum, bietjes, bloemkool, broccoli, herfstprei, kardoen, knolselderij, kolen, mosterd, ui, oregano, rozemarijn, salie, sla, selderij en tijm.
Volle grond: Kervel, mosterd, radijs, raapsteeltjes, rucola, sla en wortel.
Bloemen: Afrikaantjes, cosmos, viooltjes, goudsbloem, korenbloem, leeuwenbek, verbena en zinnia.

Buiten zaaien:
Volle grond: Asperges, bieslook, bietjes, erwten, dille, dragon, haverwortel, herfstprei, kervel, koriander, kolen, koolrabi, knolselder, lavas, lente-ui, meiraap, melde, mosterdblad, pastinaak, peterselie, peterseliewortel, peulen, radijzen, raapsteeltjes, raapjes, rucola, selder, sla, snijbiet, spinazie, tuinbonen, uien, veldsla, winterprei, wortelen, zomerprei en zuring.
Groenbemesters: Bernagie, goudsbloem, mosterdblad, raapsteel, lupine, rode, witte en hopklaver, Oost-Indische kers en phacelia.
Bloemen: Bernagie, bergamotplant, flox, goudsbloem, nigella en Oost-Indische kers.

Planten in maart
In de serre planten:
In containers in de serre: Aardappelen.
Potjes: Yacon en zoete aardappel.
volle grond planten: Sla.

Buiten planten:
Volle grond: Aardbei, aardperen, asperges, bloemkool, broccoli, bruine sjalot, erwten, koolrabi, knoflook, mierikswortel, peterselie, peultjes, sla, tuinbonen, uien en zomerprei.

De moestuin in februari
De moestuin in januari


Hartje
Maart <3