maandag 14 juli 2008

De moestuin in juli, over mijn liefde voor de vruchtwisseling.

moestuinstitch.jpgGoh, dit gaat lang worden.
Wel, ik sprak in mei over "mijn liefde voor de vruchtwisseling" en nu pas heb ik de moed gevonden om er eens over uit te wijden, want het is wel heel lang en saai.
Vruchtwisseling is niet uit mijn brein ontsproten, maar wordt al véél langer toegepast (remember het drieslagstelsel?) en nauwkeurig genoteerd door de mensen van Velt. Al de groenten worden in groepen ingedeeld, die groepen worden bepaald door het soort bemesting, de grondbewerking en de familie waartoe ze behoren, want je mag geen twee jaar na elkaar dezelfde familie op één perceel hebben.* Die groepen moeten dan weer in een bepaalde volgorde op elkaar volgen want sommige groenten laten een goede bodemstructuur na en andere niet. De planten die makkelijk door onkruid overmand worden worden afgewisseld met planten die goed het onkruid onderdrukken. Groenten die veel stikstof nodig hebben volgen op groenten die veel stikstof afscheiden. Enzovoort en zo verder.
Nu klinkt dat allemaal heel ingewikkeld maar omdat alles zo nauwkeurig beschreven staat in het naslagwerk van Velt moet jezelf eigenlijk niet meer nadenken maar gewoon toepassen. Dat houdt in dat je een aantal perken van gelijke grootte maakt en de gewassen die je daarop teelt jaarlijks doorschuift.
Dit is mijn schema, ik heb maar plaats voor vijf perken en één perk voor doorlevende gewassen. Heb je meer plaats dan kan je ook nog een perk voor aardappelen voorzien, wat ik zeker ga doen als ik mijn moestuin verhuis want niks is zo lekker als nief pattatekes, toch? De aardappelen komen dan tussen de wortelen en de peulvruchten.

Dit is jaar één, jaar twee komen de bladgewassen op het perceel van de koolgewassen, de koolgewassen gaan naar het perk van de peulgewassen, de peulgewassen gaan naar het perk van de wortelgewassen die naar het perk van de vruchtgewassen gaan enz. Alles schuift één plaats omhoog dus, dit jaar na jaar na jaar.













DE VERSCHILLENDE GEWASSEN

Groep 1: De koolgewassen
Koolgewassen hebben hele vruchtbare grond nodig, dus moet je elk jaar dit perceel veel compost geven. Kolen worden vaak niet zelf gezaaid maar als plantgoed gekocht, broccoli, spruiten en chinese kool zijn (volgens mij) wel makkelijk op te kweken uit zaad. Voorbeelden van koolgewassen: Rode-, witte-, bloem- en Chinese kool, spruitjes, broccoli, raapjes, radijzen en raapstelen.







Groep 2: De bladgewassen
Bladgewassen moeten eigenlijk geen apart perceel hebben doordat ze allemaal tot verschillende families behoren én verschillende compostbehoeftes hebben. Je kan dus gewoon de sla bij de kolen, de veldsla tussen de erwten en de rucola naast de wortels zetten. En je kan bladgewassen ook als voor-en nateelt zetten. Maar omdat ik elk jaar prei en Nieuw-Zeelandse spinazie zaai heb ik een bladgewassenperceel vandoen. Over het algemeen hebben bladgewassen veel compost nodig. Voorbeelden van bladgewassen zijn: Alle soorten sla, zuring, prei, andijvie, postelein, spinazie, warmoes, selder en kervel.


Groep 3: De vruchtgewassen Vruchtgewassen hebben ook een vruchtbare grond nodig, dat mag vaak ook (verteerde) stalmest zijn. Redelijk wat vruchtgewassen moeten in een serre gekweekt worden, de vruchtgewassen die met gemak buiten geteeld kunnen worden zijn: pompoen, courgette, sommige tomaten en maïs. Ik heb ook al aubergines, paprika's en pepers gehad, maar door gebrek aan maanden zon smaken ze nooit zo zomers als zou moeten.







Groep 4: De wortelgewassen Wortelgewassen groeien zonder compost, ze halen de restjes van de vorige jaren uit de grond en dat is voldoende. De grond moet wel diep losgemaakt zijn, anders krijg je korte wortelen. Om de wortelvlieg te vermijden worden wortelen altijd in combinatie met gewassen uit de lookfamilie gezaaid, zaai dus een rijtje wortelen naast een rijtje look/ui/sjalot. Voorbeelden van wortelgewassen zijn: wortelen, pastinaak, venkel, schorseneer, rode biet, ui en knoflook.





Groep 5: De peulgewassen
Peulgewassen hebben geen compost nodig maar laten wel een rijke grond achter en zijn dus de ideale voorteelt voor de kolen die het jaar nadien opstaan. Voorbeelden van peulgewassen zijn: erwt, peul en boon.










Nog wat rest
-Alvorens beginnen te bemesten kan je beter eerst je grond laten testen, want de ene grond is de andere niet en op sommige gronden kan je al beter niet beginnen aan bepaalde gewassen wegens een te hoog teleurgesteld-worden-gehalte.
-Een ideaal perceel is 120 cm breed en langs alle kanten bereikbaar zonder dat er op het perceel moet gestapt worden. Waar mijn moestuin is was vroeger gazon en ik heb het gras op de paadjes tussen de perken laten staan, dit was eigenlijk niet zo'n goed idee want het is nogal onhandig om tussen de perken het gras af te rijden.
-Je kan ook een extra perceel houden voor de doorlevende gewassen zoals asperge, aardpeer, kardoen, artisjok en/of kruiden.
-Hou je teeltplannen goed bij, schrijf telkens op wat er goed en minder goed was, zo krijg je met de tijd een teeltplan dat je jaarlijks kan gebruiken en moet je niet telkens je hoofd breken over hoeveel courgetteplanten en waar je de venkel zaait. Zo zet ik na mijn eerste moestuinjaar nog maar twee courgetteplanten, zaai ik meer schorseneren want die kan je gewoon laten zitten en heel de winter van eten, zaai ik de peulvruchten niet allemaal in mei, maar beter verspreidt over de lentemaanden en hou ik nog een plaatsje over voor de Chinese kool ipv alles vol broccoli te zetten.
-Maak ook een tabel met wanneer welke groente te zaaien/uitplanten met hoeveel plantafstand en welk soort bemesting, zo kan je sneller zien wat je op die moment moet zaaien. De kalender van Velt (gratis) is ook handig.
-De aandachtige lezer heeft dus gemerkt dat er geen bemesting van buitenaf of vergif gebruikt wordt, goed opgelet, dit is nl ecologisch tuinieren, wanneer je de vruchtwisseling goed toepast en dus geen groente jaarlijks op dezelfde plaats zet moet je ook geen ziektes gaan verdelgen én hebben de natuurlijke ongediertebestijders (vogels, oorwormen, lieveheersbeestjes, ...) vrij spel.
-Maak in de buurt van je moestuin een composthoop, meer info over composteren vind je hier.
-Ik zaai zo min mogelijk op rijtjes, meestal in gebogen lijnen, dit één omdat er in de natuur geen rechte lijnen voorkomen, twee omdat het mooier is en drie, vooral drie, omdat de korste afstand tussen twee punten is een rechte lijn, en op een korte afstand passen minder wortels dan op een gebogen lijn.
-Toch nog eens vermelden dat in een ecologische tuin niet gespit wordt, dit om de bodemlagen zo min mogelijk te verstoren, de bovenste, meest vruchtbare grond moet bovenaan blijven. De grond wordt wel losgemaakt een ruime periode voor het zaaien.
-Opletten met plantgoed, er kunnen ziektes in de grond zitten, best koop je je plantgoed in een ecologische kwekerij en niet gewoon op de markt.
-Ecologisch zaad kan je bestellen oa bij: De nieuwe tuin, Bolster en Somers

*Edit: Wanneer dezelfde groenten elk jaar op dezelfde plaats wordt geteeld, kunnen ziekten en plagen zich beter ontwikkelen en worden de groenten meer aangetast.
In de gangbare landbouw worden gewassen steeds op dezelfde plaats geteeld en moet er steeds meer gespoten worden met chemische bestrijdings- en bodemontsmettende middelen.

Aanvullingen of verbeteringen zijn absoluut welkom.
Wil je meer weten, lees dan dit of dit boek.

21 opmerkingen:

  1. kermit16.7.08

    slik, mijn bloembakken op mijn terras waar ik zo trots op was lijken ineens wel heel klein...

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Velt Wachter16.7.08

    Bedankt voor deze spreekbeurt!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Octaview.nl16.7.08

    Grappig, wij passen dit ook -zo ongeveer dan- toe. We gebruiken niet helemaal de regeltjes, vaak een beetje natte vingerwerk, maar in basis komt het op hetzelfde neer. Het gekke is dat je ook zonder de regels te kennen wel een beetje voelt hoe je moet wisselen. Door goed naar de grond te kijken en zo. En we hebben er heerlijke groenten van. Gisteren nog verse bieten, daar gaat niks boven:)

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Bedankt voor deze super heldere uitleg! Ik heb nu nog een dakterras maar mijn grote wens is ooit een moestuin te hebben.. Dan ga ik deze info zeker gebruiken!!

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Dag Mme Zsazsa,
    Ik heb een appartement. Dan wordt een mens jaloers. Maar mag ik je voorstellen aan Wintermerel, die behalve een begenadigd schrijver ook een experimenterend tuinier is. Hij heeft last van slakken, misschien kan jij hem raad geven? Ik weet niet hoe ik in dit berichtje links moet zetten, maar je vindt hem via mijn Wonderland.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. In de drie jaar dat ik een moestuin heb, heb ik nog nooit compost gebruikt. Ik wissel wel, maar voorlopig nog zonder veel logica:). Hoe komt het dat ik tot nu toe niet het gevoel heb gehad dat die compost nodig was?
    Toch wel wat bijgeleerd van je tekst!

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Allee Mieke, waar woon jij dan, in compostland? ;-)

    Heb je ook dingen die veel compost nodig hebben in je tuin zoals prei en kolen?
    En je gebruikt niks anders van bemesting?

    Jij moet wel op vruchtbare grond wonen dan!

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Ja, misschien wel compostland... Want nu ik er over nadenk, besef ik wel dat niemand hier (Frankrijk) compost gebruikt, terwijl toch iedereen een moestuin heeft. Mijn opmerking was dus niet al te snugger... :) Blijkbaar zijn er toch echt verschillen qua vruchtbaarheid al naargelang de regio (laatst las ik nog een artikel over het zuiden van Zweden, waar het "zeer onvruchtbaar" is). Lucky me! En ik heb zeker kool, spruitjes, prei, enz.

    ha!

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Vergeten: En ik gebruik helemaal niets van bemesting. Ik leg gewoon wat stro rond sommige groenten om het vocht beter vast te houden gezien de droogte, en om het onkruid wat tegen te houden. Maar uiteindelijk woelen de kippen dat binnen de korste keren toch weer weg.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Allee seg, straf, ik dacht net dat het Zuiden van Frankrijk dor was?
    Mijn schoonzus woont in de Provence en dat is daar zand en stenen.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Tja Frankrijk is nogal gevarieerd qua geografie hè. Ik woon in de Aveyron en dat lijkt een beetje op Toscane en de groene heuvels van Engeland: heuvelachtig, met veel riviertjes, groen, met modderachtige kleigrond! Het zit hier dan ook vol met boeren. En ja, het is ook hier nogal droog, maar dat is makkelijk te verhelpen.

    BeantwoordenVerwijderen
  12. itisi leclerc13.11.10

    Ben een moestuinschema aan 't opzetten voor volgend jaar (tis er het weer voor). Ik heb niet de grote bijbel van Velt, maar alleen dat voor de beginnende ecologische tuinier. Lange inleiding om u de volgende vraag te stellen: kunt gij mij uitleggen hoe dat juist zit met meerderjarige groenten? Ik wil nl. rabarber zetten. En kan er niet goed aan uit hoe dat moet. Als ik het goed snap past dat niet in het vruchtwisselingsschema; Maar hoelang kunt ge dat dan op dezelfde plaats laten staan? En wat kunt ge dan daarna op die plaats zetten? Ik denk nl. graag ook een paar jaar verder want tot nu toe is dat niet gelukt (en dat zal veranderen, ik zweer het u!). Dus, mijn beste, zoudt gij zo lief willen zijn mij met uw ervaring of Veltbijbel verder te helpen? *smekende blik* merci, merci en bedankt! en hey, merci, hè ;-)

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Ik heb de rabarber hier niet in de moestuin staan, maar tussen mijn fruit, bij de andere vaste planten dus.

    Ik had eerst een perk voorzien voor vaste planten gelijk rabarber, maar dat is nu het aardappelenperk.

    Dus gewoon ergens, voor de volgende zoveel jaar.
    Ik zal het eens opzoeken als ik minder lui ben, maar ik heb dus nog wel een paar jaar.

    BeantwoordenVerwijderen
  14. weeral leclerc14.11.10

    Lap, merci voor uw onderbouwd antwoord, zenne. Niks van nog een paar jaar om het op te zoeken! Dan kan ik mijn lijstje niet vervolledigen en dat moet in orde zijn - dat moet gij toch snappen als lijstjesfan. Allez hup, uit uwen zetel. (waart ge der weer in 'gecrashd'?;-)

    BeantwoordenVerwijderen
  15. Maar dat hoort nergens bij, ge zet dat gewoon ergens waar dat een paar jaar mag staan.

    Ofwel hebt ge daar een perk voor voorzien ofwel zet ge het ergens in uwen hof.

    Vroeger stond dat vaak ergens in de buurt van een mesthoop op een plaats waar veel water was (bv regenpijp) dus daar zou ik het zetten leclerc, zijt ge nu content?

    BeantwoordenVerwijderen
  16. leclerc14.11.10

    Jaja, veeleisende Leclerc is content en zal zich verder in stilte met haar schema's bezighouden... (sst, hier wordt gewerkt!)

    BeantwoordenVerwijderen
  17. Oef! Gelukkig! en ook eindelijk! Ik heb al een jaar dat dikke boek van velt in de kast zitten maar het nodigt niet echt uit om aan te beginnen. Had al gehoord van vruchtwisseling, maar nu dus pas echt begrepen! Merci Mme Zsazsa!! Zal goed van pas komen de moestuin van ons nieuwe huis waar we binnen 5 weken naar gaan verhuizen. (die moestuin is er natuurlijk nog niet hé, er staan alleen nog maar bramen, heb je misschien een tip hiervoor?)

    BeantwoordenVerwijderen
  18. sarah23.4.12

    Heerlijk!
    Wij verhuizen in juni naar onze nieuwe woonst met grote tuin, en mijn droom om te moestuinieren zal dan eindelijk concreet worden uitgevoerd...Dit artikel helpt me al heel wat om het voor te bereiden!
    dank!

    BeantwoordenVerwijderen
  19. mme Zsazsa, ik vind u blog echt heel heel heeel tof! Zoals jij kan schrijven en alles zo klaar en duidelijk uitleggen. Ik ben fan!

    BeantwoordenVerwijderen
  20. mme Zsazsa, ik vind u blog echt heel heel heeel tof! Zoals jij kan schrijven en alles zo klaar en duidelijk uitleggen. Ik ben fan!

    BeantwoordenVerwijderen
  21. mme Zsazsa, ik vind u blog echt heel heel heeel tof! Zoals jij kan schrijven en alles zo klaar en duidelijk uitleggen. Ik ben fan!

    BeantwoordenVerwijderen